Historia  |  Galeria |  Kontakt
 

Historia

Historia parafii w Szóstce do 1919 roku

10 września 1551 roku we wsi Szóstka Stefan Zbaraski erygował drewnianą cerkiew obrządku wschodniego pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny i świętego Hrehora Męczennika. Cerkiew w Szóstce zbudował swiaszczennik (rosyjski duchowny) cerkwi świętego Piotra Wasili Werbycz. Szóstecką cerkiew erygował Stefan Zbaraski, był on księciem, wojewodą witebskim a także właścicielem Międzyrzecczyzny. Stefan był synerem Andrzeja Zbaraskiego i Heleny z Herbutów. Od 1543 roku był dworzaninem królewskim, a od 1555 roku wojewodą witebskim, kasztelanem trockim od roku 1564. W 1556 roku w imieniu króla Zygmunta Augusta zawarł w Moskwie pokój na 6 lat z carem Iwanem IV Groźnym. Około roku 1566 został kasztelanem a trzy lata później wojewodą trockim. Miał trzy żony w tym Annę Janównę Zabrzezińską, z którą to ożenił się w 1547 roku. To właśnie ona wniosła mu w posagu Międzyrzec i inne dobra na Litwie. Z tego małżeństwa narodził się syn Piotr Zabrzeziński, zmarł on nagle w Lublinie w wieku 25 lat, pochowano go w Międzyrzecu pod posadzką kościoła świętego Mikołaja.

Stefan Zbaraski uważany był za dobrego gospodarza. Z międzyrzeckich folwarków sprzedawał do Gdańska zboże i towary leśne, takie jak smoła i popiół. Jeśli chodzi o jego wyznanie, to od urodzenia był wyznawcą prawosławia, później został wyznawcą kalwinizmu, a zmarł jako katolik w 1586 roku.

Organizacja parafii

Szóstka należała do powiatu radzyńskiego i była miejscowością gminną, znajdowała się w niej także parafia. Gmina miała 3232 mieszkańców, a w skład gminy wchodziły następujące miejscowości: Aleksandrówka Anielki, Augustówka, Dziaduchy, Łuziecka Wólka (obecnie Wólka Łózecka), Omelne,Ostrówki, Trzykopce24, Turów, Szóstka, Worsy i Wygnanka.

Mieszkańcy Szóstki byli różnych wyznań byli to katolicy, prawosławni, unici i narodowości Polacy, Rusini, Ukraińcy.

Szóstka należała do dekanatu międzyrzeckiego i była jedną z wielu parafii w tym dekanacie. Wyróżniała się tym, że oprócz parafii łacińskiej w Szóstce w latach 1931-1945 funkcjonowała także parafia unicka znajdująca się na cmentarzu grzebalnym.

Jeśli chodzi przynależność diecezjalną to w latach 1919-1980 Szóstka należała do Diecezji Podlaskiej. Diecezja Siedlecka, czyli Podlaska do roku 1925 Janowska, czyli Podlaska została utworzona w roku 1818 z części diecezji lubelskiej a przed utworzeniem diecezji lubelskiej z krańców pięciu różnych diecezji: łuckiej, poznańskiej, krakowskiej, chełmskiej i płockiej a później z szóstej diecezji z części skasowanej diecezji unicko - chełmskiej. Diecezja Podlaska objęła swoim zasięgiem teren od środkowej Wisły po dolny i średni Bug, zajmując krańce Podlasia i ziemi brzeskiej, które pod względem kościelnym rządzone były przez diecezję łucką, krańce Mazowsza południowego, czersko-warszawskiego, rządzone przez diecezję poznańską, Mazowsza północnego, płockiego rządzone przez diecezję płocką oraz krańce Lubelskiego i Sandomierskiego pod władza diecezji krakowskiej, oprócz tego skrawek ziemi chełmskiej pozostającej pod rządem diecezji chełmskiej później lubelskiej. Diecezja Janowska, czyli Podlaska została erygowana bullą przez papieża Piusa VII "Ex imposita Nobis" z dnia 30 czerwca 1818 roku. Na stolicę biskupia wyznaczono Janów. Do nowej Diecezji włączono 119 parafii. Z Diecezji łuckiej przyłączono 53 parafie, z krakowskiej 37, chełmskiej 4, płockiej 3, przez zakony było prowadzonych 6 parafii.

Pierwszym biskupem diecezji Podlaskiej był biskup Feliks Łukasz Lewiński. Na biskupa janowskiego został mianowany 11 sierpnia 1818 roku przez cara Rosyjskiego i króla Królestwa Polskiego Aleksandra I. Biskup Lewiński objął rządy 9 września 1819 roku on to podzielił Diecezję na 9 a potem na 10 dekanatów. Drugim biskupem został Jan Marcel Gutkowski (1826-1840). Gdy został on deportowany w głąb Rosji, Diecezją zaczęła rządzić kapituła katedralna. Trzecim biskupem mianowano Beniamina Piotra Pawła Szymańskiego (1857-1867).W 1864 roku rząd obniżył liczbę dekanatów z 10 do 9. 22 maja 1867 roku ukaz carski Aleksandra II samowolnie i nieprawnie skasował Diecezję Podlaską i przyłączył ją do lubelskiej. Konsystorz i seminarium zamknięt. Biskupa Szymańskiego siłą wywieziono do Łomży, tam też biskup przekazał rządy Diecezją lubelskiemu administratorowi księdzu prałatowi Sosnowskiemu. Diecezja po 49 latach istnienia zakończyła samodzielny byt. Od 1867 do 1918 roku Diecezją rządzili biskupi, administratorowie, wikariusze kapitulni diecezji lubelskiej. Jednak po upadku państw zaborczych i zmartwychwstaniu Polski papież Benedykt XV 24 września 1918 roku wskrzesił Diecezję Janowską, czyli Podlaską. Pierwszym biskupem wskrzeszonej Diecezji został ksiądz infułat Henryk Przeździecki. Urodził się on 17 lutego 1873 roku w Warszawie. W roku 1895 został wyświęcony na kapłana, w latach 1897-1901 studiował teologię w Akademii Duchownej w Petersburgu. W 1903 roku pracował jako profesor seminarium metropolitalnego warszawskiego. W roku 1916 był delegatem episkopatu do Rzymu. 11 grudnia 1917 roku został wybrany kandydatem na biskupa Diecezji Podlaskiej z siedzibą tymczasową w Siedlcach. 1 września 1918 roku otrzymał nominację na biskupa podlaskiego. 17 listopada 1918 roku otrzymał sakrę biskupią.

30 listopada 1918 roku biskup Przeździecki objął rządy Diecezji z siedzibą w Siedlcach. 4 stycznia 1919 roku udał się do Białej a 5 stycznia tegoż roku miał miejsce ingres do katedry w Janowie.

Biskup Przeździecki rozpoczął na nowo organizację każdej dziedziny życia religijnego w Diecezji. W protokołach wizytacyjnych polecił umieszczać historie parafii. Wiele parafii erygował, w tym omawianą parafię w Szóstce. Sprowadził zakonników i zakonnice do diecezji. Biskup Przeździecki wydał także dekret dzielący Diecezję na 18 dekanatów. Dekanat radzyński podzielono na radzyński i międzyrzecki z parafią Szóstka.

W 1923 bp. Przeździecki zwołał synod diecezjalny, a w 1924 roku za zgodą papieża przeniósł stolicę biskupią z Janowa do Siedlec. 20 lutego 1924 roku utworzył kolegiatę w Janowie. W 1927 roku sprowadził z wygnania Matkę Boską Kodeńską i Leśniańską. Poświęcił wiele pracy sprawie połączenia Kościoła schizmatyckiego z katolickim. W 1923 roku udał się do Rzymu do Piusa XI, 10 grudnia otrzymał instrukcje jak przeprowadzić pracę unijną. Przywrócił unie erygował wiele parafii unickich obrządku wschodniosłowiańskiego. 11-13 sierpnia 1929 roku na zjeździe w Pradze wygłosił sprawozdanie z ruchu unijnego w Polsce. Z tego sprawozdania dowiadujemy się, że powstają nowe parafie obrządku wschodniosłowiańskiego a liczba wiernych ciągle się powiększa. Kler obrządku łacińskiego i wschodniego na równych prawach bierze udział w konferencjach dekanalnych. Biskup odbywał konferencje z kapłanami obrządku wschodniosłowiańskiego. Składano na nich sprawozdania o stanie parafii. Zorganizowano 8 parafii obrządku wschodniosłowiański go z pomocą kapłanów obrządku łacińskiego.

Ruch unijny popierano w wielu seminariach duchownych obrządku łacińskiego w Polsce.

Parafii obrządku wschodniosłowiańskiego było 9: Bubel-Pawłów, Dokudów, Hola, Kodeń, Kostomłoty, Połoski, Szóstka, Terespol, Zabłocie, a 28 stycznia 1939 roku powstała dziesiąta parafia w Białej Podlaskiej. Przy parafiach organizowały się bractwa, np. w Szóstce - Świętego Jana Miłościwego, do którego należało 28 osób.

Po II wojnie światowej ludność ruska na wschodnich terenach Diecezji Podlaskiej wyjechała za Bug do ZSRR. Ruch unijny upadł. Obecnie pozostała tylko jedna parafia obrządku wschodniosłowiańskiego w Kostomłotach.

Podsumowując należy dodać, że biskup Henryk Przeździecki położył szczególne zasługi na polu unijnej pracy kościoła. Praca ta zmierzała do stworzenia odpowiednich warunków dla unitów, którzy powracali z prawosławia. Owocem jego działalności była tzw. neounia. W początkowym okresie istnienia neounii praca misyjna opierała się na kilku kapłanach diecezjalnych i na zakonnikach. Aby neounię zasilić klerem powstało w tym celu w roku 1928 Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie.

Placówki unijne powstawały na Podlasiu pierwszą z nich była parafia Hola, która została założona w 1924 roku, a później powstawały kolejne między innymi w roku 1931 w Szóstce.  

 

Kościół i budynki parafialne

kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Szóstce został wybudowany w latach 1889-1890. W 1915 roku kościół w wyniku wydarzeń, jakie miały miejsce został opuszczony a w kilka lat później to znaczy w 1919 roku przejęty na rzymskokatolicką świątynię. Nie mamy niestety żadnych informacji na temat tego, co działo się ze świątynią przez te kilka lat.

Był on zbudowany w stylu bizantyńskim, według projektu architekta Wiktora Iwanowicza Syczugowa, członka Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Styl bizantyjski odznaczał się tym, że w budownictwie kościelnym był to typ założenia kopułowego na planie wpisanego w kwadrat krzyża. Charakteryzowała go centralna kopuła pośrodku, podziały wewnętrzne, które były silnie akcentowane oraz odgrodzenie części ołtarzowej. Kościelne wnętrze było zaciemnione i zacieśnione, co jeszcze bardziej było uwydatniane poprzez wysoko wyniesione w górę kopuły.

Świątynia była skierowana na Bizancjum, frontem zwrócona na południe. Wymurowano ją z cegły, na kamiennym cokole. kościół miał ponad 20 metrów wysokości, 25 metrów długości a jego szerokość wynosiła 14 metrów. Składał się z prezbiterium, nawy, chóru, skarbca, babińca i wejścia na dzwonnicę. Babiniec to inaczej ludowa nazwa kruchty kościelnej. Określenie to wiązało się z tym, że w świątynnym przedsionku siadały żebrzące kobiety, które nazywano babkami kościelnymi. Był usytuowany na planie trójdzielnym z nawą kwadratową oraz z węższym, prostokątnym prezbiterium, które miało ścięte naroża wschodnie. Zakrystia, która została dobudowana w 1931 roku miała kształt kwadratowy, a babiniec był prostokątny.



Cmentarz grzebalny

Cmentarz grzebalny Pierwszy cmentarz, o którym wspominają akta został założony w XVIII wieku. W roku 1932 wystosowano prośbę do Kurii, aby ta zezwoliła na założenie nowego cmentarza grzebalnego, gdyż obecny był już prawie w całości zagrzebany. Kuria wydała zezwolnie na założenie nowego cmentarze i na ten cel odcięto cztery morgi ziemi należącej do kościoła. Z tej działki 1/4 części miała być oddzielona jako miejsce przeznaczone na grzebanie zwłok niekatolików. Jego powierzchnia początkowo wynosiła około 3/4 morgi, ale po drugiej wojnie światowej został on powiększony i obecnie jego powierzchnia to 0,7 hektara. Położony jest on w kierunku pólnocno - wschodnim około 100 metrów za wsią, przy drodze wiodącej do Ostrówek. Od Kościoła był on oddalony o około 1,8 kilometra. Cmentarz miał rozplanowanie na planie trapezu i był podzilony na trzy kwatery. Groby nie posiadałały znaków z numerami. Na grobach były umieszczone krzyże drewniane, żelazne, ale były takze kamienne i cementowe pomniki. Teren cmentarza był otoczony wałem z kamienia polnego a w tym wale znajdowała sie brama drewniana. W późniejszych latach jego ogrodzenie przedstawiało się następująco od frontu był ogrodzony drewnianym parkanem z częściowo był okopany wałem i ogrodzony ułożonymi polnymi kamieniami. Całkowite ogrodzenie cmentarza wykonano w roku 1957, wtedy to wykonano też żelazną bramę. Cmentarz był porośnięty dzikimi krzewami i sosnami, jednak z czesem drzewa te usuwano, aby cmentarz nie był zbyt zarośnięty.

krzyż Cmentarz Cmentarz kapliczka

Cmentarz katolicki, który założono na początku XX wieku istnieje do dnia dzisiejszego i nadal na tym terenie grzebie się zmarłych. Obecnie cmentarz jest ogrodzony murem i posiada jedną główną bramę wejściową wykonaną z żelaza oraz bramkę prowadzącą do śmietnika. Wchodząc na cmentarz główną bramą po prawej stronie widzimy wysoki drewniany krzyż, który jest ogrodzony niewielkim, zelaznym płotkiem nieopodal niego znajduje się studnia. Na cmentarzu w Szóstce nie mamy kwater, ani regularnie wytyczonych ścieżek. Przy samym wejściu nie dostrzegamy nawet żadnych mogił, które by nam mówiły jak stary jest to cmentarz, gdyż na początku znajdują się nowe, piękne pomniki wykonane z kamienia. Dopiero po kilku krokach uczynionych w głąb cmentarza zaczynamy dostrzegać powoli wyłaniające się dość stare cementowe pomniki. Osoby w nich spoczywające zmarły w latach 20 - tych XX wieku a także w późniejszych czsach są to lata 30 - te i 40 - te XX wieku. Pomniki te są do siebie podobne, w kształcie prostokąta zwężające się ku górze, zakończone krzyżem również wykonanym z cementu, ale także niekiedy żelaznym krzyżem kowalskim - wykonanym przez kowala.



42758
projekt i wykonanie Orange Computers
Do g�ry